Beneficjent: Gmina Czarny Bór

Tytuł projektu: Ekomuzeum wokół Trójgarbu – etap II – sposób na ochronę i udostępnianie zasobów przyrodniczych masywu Trójgarbu i Chełmca 

Wartość projektu: 2,7 mln zł 

Wartość dofinansowania z UE: blisko 1,9 mln zł 

Trójgarb to wzniesienie w kształcie rozciągniętego stożka o dość stromych zboczach, znajdujące się w Sudetach Środkowych, w paśmie Gór Wałbrzyskich. Wyróżnia się charakterystycznymi trzema wierzchołkami  (tuż po II wojnie światowej przez krótki czas był nawet nazywany Potrójną), o wysokości 778, 757 oraz 738 m n.p.m. By zachować zasoby przyrodnicze i udostępnić je zwiedzającym,  gospodarze terenu, Gmina Czarny Bór wraz z partnerami, czyli Starymi Bogaczowicami oraz Szczawnem Zdrój, postarali się o unijną dotację i stworzyli Ekomuzeum wokół  masywu Trójgarbu i sąsiedniego Chełmca. 

Największą atrakcją jest licząca prawie 30 metrów wysokości wieża, składająca się z platform widokowych na pięciu kondygnacjach. Została wzniesiona na podstawie trójkąta, dodatkowo układ schodów oraz platform również zaprojektowany został jako sekwencje tej figury geometrycznej. Ma to symbolizować trzy gminy, które zainicjowały budowę. Otwarcie wieży poprzedzał pieszy rajd sylwestrowy w 2018 roku. Warto wspomnieć, że to nie pierwszy punkt widokowy na szczycie Trójgarbu. Pod koniec  XIX w. na najwyższym wierzchołku stanęły drewniana wieża oraz bufet, które sfinansował Martin Engler, właściciel restauracji „Złota Kotwica” z pobliskich Starych Bogaczowic. Niestety, obie budowle nie dotrwały do naszych czasów, zostały rozebrane po II wojnie światowej. 

Ponadto na szlakach turystycznych wokół Trójgarbu i Chełmca zamontowane zostały elementy ułatwiające i uprzyjemniające wycieczki. Należą do nich między innymi wiaty turystyczne, stoły z ławkami, tablice informacyjne, kierunkowskazy, kosze na śmieci oraz stojaki na rowery. Miłośnicy przyrody i ekologii mają możliwość spacerowania trasami liczącymi ponad 70 km i podziwiania tamtejszej fauny i flory. Można przyjrzeć się jadalnym i trującym grzybom, natknąć się na bursztynkę wysmukłą (ślimak) czy posłuchać ptaków. Natomiast miłośnikom kultury Ekomuzeum oferuje poznanie historii lokalnych obiektów sakralnych, uzdrowiskowych i przemysłowych.  Informacje o nich znajdują się na specjalnych tablicach, a do samych obiektów można wejść podczas wycieczki, na przykład po to, by obejrzeć  osiemnastowieczne freski w kaplicy św. Anny w Starych Bogaczowicach lub podziwiać architekturę zdrojową w Szczawnie Zdroju. 

Audycja o wieży widokowej na Trójgarbie

Beneficiary: Czarny Bór municipality 

Project Title: Eco-museum near Trójgarb – phase 2 – as a way of protection and circulation of natural resources of Trójgarb and the Chełmiec massif 

UE financing value: PLN 2,7 million 

UE financing value: nearly PLN 1,9 million 

Trójgarb is a hill in the shape of a stretched cone of quite steep slopes located in the central Sudetes in the Walbrzyskie Mountain range. Its characteristic feature are the three tops (shortly after the WW2 it was even called the “Triple”) of 778, 757 and 738 m height above the sea level. In order to keep the natural resources and make them available to the public, the authorities of Czarny Bór municipality together with Stare Bogaczowice, and Szczawno Zdrój applied for EU subsidy and created an eco-museum near the Trójgarb massif and the neighbouring Chełmiec. 

The biggest attraction is a 300 m-high tower made up of viewing platforms on five levels. The tower was based on a triangle shape, whilst additionally, each pile of steps and each platform were designed so as to form a sequence of a triangle. The whole design is meant to symbolise the three municipalities which initiated the project. Opening of the tower was preceded by a New Year’s Eve raid in 2018. It is also worth mentioning that it is not the first viewing point that was built on the top of the Trójgarb hill. At the turn of the 19^th century, Martin Engler, the owner of the “Gold Anchor” restaurant from the neighbouring Stare Bogaczowice, sponsored building a wooden tower and a buffet bar on the highest top of Trojgarb. Unfortunately, none of the buildings survived, both were put down after the second world war. 

Furthermore, hiking trails around Trójgarb and Chełmiec were equipped with a few facilities making hiking more enjoyable. Those include, tourist sheds, tables and benches, information boards, signposts, rubbish bins, or bike stands. Nature and eco-lovers can enjoy walking on in total 70 kilometres of trails and admire the region’s wildlife. One can find both edible and poisonous mushroom species, encounter an Oxyloma elegans (snail) or listen to birds songs. For those who prefer culture, eco-museum invites to learn a bit of history of the local sacral architecture, spa or industrial facilities. The information on the above can be found on special boards, while the very facilities can be visited during a guided tour, e.g. on 18^th century frescos in St. Ann’s Chapel in Stare Bogaczwowice or on spa architecture in Szczawno Zdrój.

Beneficjent: Gmina Nowogrodziec

Tytuł projektu: Rewitalizacja płyty ul. Rynek i ul. Kościuszki w Nowogrodźcu 

Wartość projektu: ponad 5,2 mln zł 

Wartość dofinansowania z UE: ponad 3,3 mln zł 

Rewitalizacja ścisłego centrum Nowogrodźca objęła między innymi wymianę nawierzchni drogowej, chodników i zagospodarowanie zapleczy budynków mieszkalnych znajdujących się w Rynku oraz przy ul. Kościuszki w obrębie murów obronnych. Powstały miejsca postojowe i parkingi, teren zazielenił się dzięki nowym nasadzeniom, a zainstalowany monitoring miejski przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa. Cała przestrzeń jest dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. W miastach takich jak Nowogrodziec rynek to nie tylko atrakcja turystyczna, ale również miejsce spotkań. 

W tym roku miasto obchodzi 786. rocznicę nadania praw miejskich z rąk księcia Henryka Brodatego, choć historia jego powstania sięga kilkudziesięciu lat przed nadaniem praw. Wówczas to książę przy starej osadzie na szlaku handlowym wiodącym z Wrocławia do Lipska założył zamek myśliwski, by potem podarować go żonie, Jadwidze Śląskiej. Pod koniec XV w. miasto zaczęło się intensywnie rozwijać – uzyskało przywilej warzenia i sprzedaży piwa oraz zorganizowania targu solnego, wtedy też powstał pierwszy wodociąg. 

Ważnym wydarzeniem w dziejach Nowogrodźca było przybycie w połowie XVI w. garncarza Jonasza Andersa, który uruchomił pierwszą garncarnię i zapoczątkował intensywny rozwój rzemiosła ceramicznego. Od tej pory Nowogrodziec rywalizował z Bolesławcem w produkcji wyrobów garncarskich. Przejawem tej rywalizacji była między innymi ambicja posiadania największego garnca na świecie. W 1753 roku palmę pierwszeństwa objął Bolesławiec, gdzie powstało naczynie o pojemności 1900 litrów, ale sto lat później w Nowogrodźcu mistrz garncarski, August Franke, wykonał garniec prawie dwukrotnie większy. 

W 1900 roku miasto otrzymało prąd elektryczny, rok później centralę telefoniczną, za kolejne trzy lata – dworzec kolejowy. 

Fot.: Grzegorz Matoryn

Beneficiary: Nowogrodziec municipality 

Project Title: Revitalisation of paving in the market square (Rynek) and in Kościuszki street in Nowogrodziec 

Project Value:  over PLN 5,2 million 

UE financing value: over PLN 3,3 million 

Revitalisation of the strict centre of Nowogrodziec encompassed i.e. replacement of road surfaces, pavements, development of the back offices of residential buildings located in the market square (Rynek) and in Kosciuszki street within the fortifications. There are new car parks and stop over areas, and thanks to new planting the whole area became greener while newly-installed monitoring system enhances citizens’ safety. The city space is also adjusted to the disabled’ needs. In towns such as Nowogrodziec, the city centre is not only an attraction but also a meeting place. 

Although the historical background of the town dates back as far as several dozen years before receiving civic rights, this year Nowogrodziec celebrates the 786^th anniversary of being granted civic rights by the Duke Henry the Bearded. The Duke established a hunters’ castle near an old settlement, on a trading route leading from Wroclaw to Leipzig, which he later gifted to his wife, queen Jadwiga of Silesia. At the turn of the 19^th century, the town was in it its full bloom – as the first town it obtained a privilege of brewing and trading beer and organising a salt market. It was then, when the first water mains were created. 

An event which played a significant role in the history of Nowogrodziec, was the arrival in the town of Jonas Anders, a potter, who opened pottery and initiated an intensive development of ceramics craft. From that moment on Nowogrodziec and Boleslawiec became the main competitors in the pottery production. An expression of that rivalry was a strive to own the biggest pot in the world. In 1753 Boleslawiec became the leader, having produced a 1900-liter-pot, whereas a hundred years later, a master of pottery from Nowogrodziec, August Franke, made a pot twice as big as that of 1753. 

In 1900 the town welcomed electrification, a year later, a landline was set up while three years afterwards, a railway station was built.

Beneficjent: Rzymskokatolicki Kościół Rektoralny Sanktuarium Matki Bożej Przyczyny Naszej Radości  „Maria Śnieżna”

Tytuł projektu: Kompleksowa modernizacja energetyczna budynku użyteczności publicznej Rektoratu Sanktuarium Matki Bożej Przyczyny Naszej Radości „Maria Śnieżna” w Górze Iglicznej 

Wartość projektu: prawie 1,7 mln zł 

Wartość dofinansowania z UE: blisko 1,4 mln zł 

Góra Igliczna od dawna stanowi cel wycieczek i pielgrzymek. W połowie XVIII wieku mieszkaniec wioski Wilkanów, Krzysztof Veit, wracając z pielgrzymki do Mariazell (Austria), przywiózł wykonaną z drewna lipowego, ludową kopię figury Matki Bożej z tamtejszego sanktuarium. Umieszczono ją na buku, blisko szczytu. Podczas gwałtownej burzy drzewo złamało się, ale figurka ocalała nienaruszona. Widząc w tym działanie Opatrzności Bożej przeniesiono ją w inne miejsce, gdzie początkowo zbudowano małą drewnianą kapliczkę, a później, tj. w 1781 roku, rozpoczęto budowę sanktuarium maryjnego. Sława figurki rozprzestrzeniała się szybko dzięki licznym cudownym uzdrowieniom i łaskom, które były jej przypisywane. Kościół kilkakrotnie doczekał się remontu i rozbudowy, w wyniku których zyskał wieże, plebanię, krużganki i tarasy. 

W latach 2008-2011 przy pomocy funduszy unijnych przeprowadzono prace remontowo-konserwatorskie wraz infrastrukturą towarzyszącą oraz zabezpieczeniem przeciwpożarowym i instalacją systemu monitoringu. Natomiast w ubiegłym roku zakończyła się kompleksowa modernizacja energetyczna, która zmniejszyła zużycie energii. Budynek został ocieplony, zyskał nowe drzwi i okna, system wentylacji, a także nowy system centralnego ogrzewania przy zastosowaniu odnawialnych źródeł energii. 

Sanktuarium każdego roku odwiedza wielu turystów i pielgrzymów, a ze względu na jego szczególny charakter i malownicze położenie odbywają się tam często uroczystości ślubne oraz chrzty. Szczyt Iglicznej jest doskonałym punktem widokowym na Ziemię Kłodzką i otaczające ją pasma górskie. 

Fot.: Natalia Górecka

Beneficiary: Roman-Catholic Rectoral Sanctuary of the Holy Mother, the cause of Our Joy “Snowy Mary” 

Project title: A complex energetic modernization of the Rectorate Sanctuary of the Holy Mother, the cause of Our Joy “Snowy Mary” service building in Góra Igliczna

Project Value: nearly PLN 1,7 million 

UE financing value: nearly PLN 1,4 million 

Góra Igliczna has been the destination of numerous trips and pilgrimages for a long time. In mid 17^th century a dweller of the Wilkanów village, Krzysztof Veit, was on a pilgrimage to the Sanctuary in Mariazell (Austria), from where he brought a basswood made, folk copy of a Holy Mother figure. 

The figure was placed on an oak tree, close to the mountain summit. Once, during a storm the oak tree broke but the figure survived untouched. It was perceived as an act of Divine Providence; the figure was relocated to another place and a small chapel was built there. Afterwards. i.e. in 1781, the construction of the Mary Sanctuary began. The figure quickly became famous and its fame was spreading quickly thanks to numerous cures and graces assigned to the figure. The church itself was rebuilt and extended several times, and as a result it gained a tower, rectory, cloister and terraces. 

In 2008-2011, thanks to EU financing the sanctuary underwent renovation – maintenance works which also included the adjacent infrastructure and fire protection as well as installing a monitoring system. Last year, in turn, a complex energetic modernisation works were completed which reduced the amount of used energy. The building was insulated, new windows and a ventilation system were installed plus a new central heating system based on renewable sources of energy. 

Every year the Sanctuary is visited by many tourists and pilgrims while its exceptional character as well as picturesque location make it a perfect choice for a wedding or christening ceremony. The summit of Igliczna is an ideal viewpoint on the Klodzko Land and the surrounding mountain ranges.